Dystonia

Dystonia / डिस्टोनिया


मस्तिष्कको बिशेषभाग (Basal Ganglia) को कोशिकाहरु सुक्दै गएर वा क्षति भएर जिउको कुनै एक भाग वा पूर्ण शरीर बटारिदै पटक–पटक एउटै खालको अवस्थामा जान्छ वा हल्ली रहन्छ ।

Reasons


प्रकार तथा लक्षणहरु


(१) फोकल डिस्टोनिया – यसमा जिउको कुनै एक भागमा मात्र डिस्टोनिया देखिन्छ ।
जस्तैः ब्लेफारोस्पाज्म (Blepharospasm) यसमा दुबै आँखा वरिपरिको मांसपेशीहरु कडा भई फर–फराई रहन्छ ।
राइटर्स क्रैम्प (writer’s cramp) यो लेख्दामात्र हातको मासुहरु कडा भई लेख्न न सके बनाउँदछ ।

(२) सेगमेन्टल डिस्टोनिया :– यसमा जिउको नजिकमा दुई वा सो भन्दा बढी भागमा असर परेका हुन्छ । जस्तैः– सर्भाइकल डिस्टोनियाः यसमा घाँटीको मांसपेशीहरु प्रभाबित भएर पटक पटक एक साइड तिर बटारिइ वा हल्ली रहन्छ ।

(३) जेनेरलाइज्ड डिस्टोनिया (Ganeralised Dystonia) यसमा पुरै जिउको मांसपेशी बटारिएर सीधा उभिन वा हिडन गाह्रो बनाउदछ ।

…………


रोग पत्ता लगाउने तरीकाः–


  • पारकिनसन्स डिजिज (Parkinson disease) कारण पत्ता लाग्दैन, आनुवंशिकी कारणले हुन्छ ।
  • पारकिन्सोनिज्म :– यो केही बिशेष कारणले उत्पन्न हुन्छ ।
  • केही औषधिको असरले (eg. Antipsychotics)
  • इनसेफेलाइटिस (मस्तिष्कको संक्रमणले )
  • मस्तिष्कमा चोटपटक लागेर
  • मस्तिष्कघात भएर इत्यादि

Treatment


पत्ता लगाउने तरिका


  • लक्षणहरुबाट वा बिरामीको जाँच गरेर
  • बिशेष परिक्षण (कारण पत्ता लगाउन)
  • मस्तिष्कको एम आर आई (MRI)  गरेर
  • ढाँडको पानी (CSF) को जाँच गरेर
  • जेनेटिक टेष्ट गरेर

………………


उपचार


  • लक्षणको उपचार
    • औषधिको प्रयोगले :
      • बोटुलिनम टाक्सिन (Botulinum Toxin) एक विशेष प्रकारको ओषधि हो । जसको आवधिक प्रयोगले फोकल डिस्टोनियाको सफल उपचार सम्भब हुन्छ । यो नशारोग विशेषज्ञ जसले यो सम्बन्धी थप बिशिष्टता हासिल गरेका छन् बाट सम्भव हुन्छ ।
    • फिजियोथेरापीले
    • शल्यक्रियाबाट– औषधिमात्र ले नभएमा
  • कारणको उपचार
    • औषधि उपचार वा शल्यक्रियाबाट गरिन्छ ।